المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٩

[ اقسام الف و لام ]

بوده و بدين‌ترتيب نمىتوان آن را از علامت‌ها و خواصّ اسم دانست .

شرح عربى :

اى بكلّ من هذه الامور للاسم تمييز ، اى انفصال عن قسيميه ، حصل ، لاختصاصها به فلا تدخل على غيره .

فقوله « بالجرّ » متعلّق بحصل و « للاسم » متعلّق بتمييز .

ترجمه و شرح :

شارح مىگويد :

مقصود مصنّف از بيت مذكور اينستكه :

بهريك از اين امور براى اسم امتياز حاصل مىشود باينمعنا كه از دو فرد مقابلش يعنى فعل و حرف جدا شده و امور ياد شده برايش خصوصيّتى حاصل مىنمايند چه آنكه آنها صرفا در اسم بوده و در غير اسم يافت نمىشوند فلذا بمقتضاى « خاصّة الشّيئ ما لا يوجد فى غيره » اين امور را از خصائص اسم شمرده‌اند .

بنابراين قول مصنّف يعنى « بالجرّ » متعلّق به « حصل » بوده و « للاسم » كه آن نيز جارّ و مجرور است به « تمييز » متعلّق مىباشد .

قوله : اى بكلّ من هذه الامور : مقصود از « هذه الامور » جرّ و تنوين و نداء و ال و مسند اليه واقع شدن مىباشد .

قوله : اى انفصال عن قسيميه : ضمير مجرورى در « قسيميه » به اسم راجع بوده و مقصود از دو قسيم و دو مقابل اسم ، فعل و حرف مىباشد .

قوله : لاختصاصها به : ضمير در « لاختصاصها » به هذه الامور و در « به » به اسم راجع است .

قوله : فلا تدخل على غيره : ضمير در « لا تدخل » به هذه الامور و در « غيره » به اسم عود مىكند .

مؤلّف گويد :

كلمه « فاء » در « فلا تدخل » تفريغ بوده و عبارت بعد از آن متفرّع است بر « لاختصاصها به » يعنى وقتى گفتيم اين امور اختصاص باسم دارند متفرّع بر