المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٦٩

[ موارد وجوب حذف مبتداء ]

مفعولى به « احدها » راجع است .

قوله : بدل من اللّفظ بفعله : يعنى بدل من التّلفّظ بفعله .

قوله : ذكرهما فى الكافية : ضمير فاعلى در « ذكرهما » به مصنّف و ضمير مفعولى به مورد سوّم و چهارم راجع است .

متن : « 142 »

و اخبروا باثنين او باكثرا * عن واحد كهم سراة شعراء

تجزيه و تركيب

واو : عاطفه

اخبروا : فعل ماضى ، از باب افعال ، صيغه جمع ، ضمير بارز فاعل آن مىباشد .

باثنين : باء جارّه به معناى مصاحبت است و كلمه « اثنين » مجرور به آن بوده و جار و مجرور متعلّق است به « اخبروا » .

او : عاطفه

باكثرا : معطوف است به « اثنين » و الفش الحاقى است .

عن : از حروف جارّه

واحد : مجرور به « عن » و جار و مجرور متعلّق است به اخبروا .

كاف : حرف جارّ و مجرورش كه « قولك » باشد محذوف است .

هم : ضمير منفصل مرفوع ، صيغه جمع ، مبتداء .

سراة : جمع سرى بفتح سين و كسر راء و تشديد ياء به معناى شريف ، خبر اوّل براى « هم » .

شعراء : جمع شاعر ، خبر دوّم براى « هم » .

ترجمه :

و از مبتداء واحد با دو يا بيشتر از آن خبر مىدهند مانند : هم سراة ، شعراء .