المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٦

[ روايت منقول از مولانا علىّ بن ابيطالب عليه الصّلوة والسلام ]

ما ليس به ظاهر و لا مضمر .

قوله : و عطف النّاظم : يعنى ناظم اشعار كه مصنّف باشد .

قوله : اشعارا بتراخى رتبته عمّا قبله : كلمه « اشعارا » مفعول له براى « عطف » است و ضمير در « رتبته » و « قبله » به حرف راجع مىباشد .

قوله : لكونه فضلة : ضمير در « لكونه » به حرف راجع است و كلمه « فضله » بفتح فاء و سكون ضاد مىباشد .

قوله : دونهما : يعنى دون اسم و فعل .

متن : « 9 »

واحده كلمة و القول عمّ * و كلمة بها كلام قد يؤمّ

تجزيه و تركيب

واحده : مضاف و مضاف اليه ، مبتداء .

كلمة : خبر است براى آن .

واو : عاطفه .

القول : مبتداء و « عمّ » خبرش بوده و جمله اسميّه معطوف است به جمله اسميّه « واحده كلمة » .

واو : عاطفه است .

كلمة : بكسر كاف و سكون لام ، مبتداء اوّل .

بها : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « قد يؤمّ » .

كلام : مبتداء دوّم است كه خبرش « قد يؤمّ » بوده و اينجمله اسميّه و باصطلاح صغرى خبر است براى « كلمة » و جمله كبرى معطوف است به « واحده كلمة » .

ترجمه :

واحد « كلم » كلمه بوده و « قول » اعمّ مىباشد .

و گاهى از كلمه ، كلام قصد مىگردد .