المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٥٧

موارد جواز حذف‌هريك از مبتداء و خبر

متن : « 138 »

و بعد لو لا غالبا حذف الخبر * حتم و في نصّ يمين ذا استقرّ

تجزيه و تركيب

واو : عاطفه

بعد : از ظروف ، متعلّق است به « حذف الخبر » ، مضاف .

لو لا : مضاف اليه

غالبا : به صيغه اسم فاعل ، حال است از « حذف » .

حذف : مصدر است از باب ضرب يضرب ، مضاف ، مبتداء .

الخبر : مضاف اليه براى « حذف » .

حتم : خبر است براى « حذف » .

واو : عاطفه

فى : حرف جارّ

نصّ : مجرور به « فى » ، مضاف ، متعلّق است به « استقرّ » .

يمين : مضاف اليه

ذا : اسم اشاره ، مبتداء

استقرّ : خبر است براى « ذا » .

ترجمه :

و بعد از « لو لا » غالبا حذف شدن خبر حتمى و واجب است و در قسم صريح اين حذف ثابت و مستقرّ مىباشد .

شرح عربى :

و بعد لو لا ، الامتناعيّة ، غالبا ، اى فى القسم الغالب منها ، اذ هى على قسمين :

قسم : يمتنع فيه جوابها بمجرّد وجود المبتداء بعدها و هو الغالب .

و قسم : يمتنع لنسبة الخبر الى المبتداء و هو قليل .