المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٥٥
نقل عبارت ابن حاجبو انتقاد مصنّف به آن و اشكال شارح به مصنّف
عند كما » بيايد .
متن : « 137 »
و في جواب كيف زيد قل دنف * فزيد استغنى عنه اذ عرف
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه
فى جواب : جار و مجرور ، متعلّق به « قل » ، مضاف .
كيف : از ادات استفهام ، خبر مقدّم .
زيد : مبتداء مؤخّر و جمله « كيف زيد » مضاف اليه براى « جواب » .
قل : فعل امر ، فاعلش ضمير « انت » است كه در آن باستتار وجوبى مستتر مىباشد .
دنف : خبر است براى مبتداء محذوف و تقديرش : زيد دنف مىباشد .
فاء : جواب است براى « ان » مقدّره و تقدير كلام چنين است :
ان تقل دنف فزيد استغنى الخ .
زيد : مبتداء
استغنى : به صيغه ماضى مجهول ، خبر براى « زيد » .
عنه : جار و مجرور ، متعلّق به « استغنى » .
اذ : به معناى تعليل
عرف : به صيغه ماضى مجهول و ضمير نائب فاعلى در آن به « زيد » راجع است .
ترجمه :
و در جواب « كيف زيد » بگو : دنف ، پس زيد بخاطر معلوم بودنش حذف شده .
شرح عربى :
و حذف ما يعلم ، من المبتداء و الخبر ، جائز .
فحذف الخبر كما تقول : زيد بعد ، قول السّائل ، من عند كما .