المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٥٤

نقل عبارت ابن حاجب‌و انتقاد مصنّف به آن و اشكال شارح به مصنّف

مبتداء بوسيله كما « انّما » يا « الّا » محصور فيه باشد مانند مثالى را كه مصنّف در متن آورده چه آنكه « لنا » خبر است براى « اتباع احمد » و چون « اتباع » بوسيله كلمه « الّا » محصور فيه مىباشد لاجرم تقديم خبر برآن واجب گرديده زيرا اگر خبر را مؤخر آورده و بگوئيم : ما اتّباع احمد الّا لنا چنين توهّم مىشود كه انحصار در خبر است نه در مبتداء در حالى كه غرض حصر در مبتداء مىباشد .

قوله : يستوجب التّصديرا : كلمه « يستوجب » يعنى استحقاق داشته باشد .

متن : « 136 »

و حذف ما يعلم جائز كما * تقول زيد بعد من عند كما

تجزيه و تركيب

واو : به معناى استيناف .

حذف : مضاف ، مبتداء

ما : موصوله ، مضاف اليه

يعلم : مضارع مجهول ، صله و عائد براى ما

جائز : اسم فاعل ، خبر براى « حذف » .

كاف : به معناى مثل

ما : موصوله

تقول : مضارع معلوم صله براى « ما » و عائدش محذوف است و تقدير آن « تقوله » است .

زيد : موصوف

بعد : ظرف ، متعلّق است به « استقرّ » صفت براى « زيد » .

من : استفهاميّه ، مبتداء .

عند كما : مضاف و مضاف اليه ، خبر براى « من » .

ترجمه :

و حذف آنچه معلوم است جايز مىباشد مثل زيدى كه بعد از جمله « من