المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٥٠
نقل عبارت ابن حاجب‌و انتقاد مصنّف به آن و اشكال شارح به مصنّف
ترجمه و شرح :
تنبيه و تبصره
نقل عبارت ابن حاجب‌و انتقاد مصنّف به آن و اشكال شارح به مصنّف
نقل عبارت ابن حاجب‌و انتقاد مصنّف به آن و اشكال شارح به مصنّف
شارح گويد :
ابن حاجب بجاى عبارت مصنّف در اينجا كه گفته : كذا اذا عاد عليه مضمر الخ عبارت را اينطور آورده :
او لمتعلّقه ضمير فى المبتداء يعنى يكى ديگر از موارد تقديم خبر برمبتداء آنجائى است كه در مبتداء ضميرى باشد كه بمتعلّق خبر رجوع كند .
مصنّف در كتاب « نكت » كه شرح برمقدّمه ابن حاجب است گفته :
اين عبارت از اين حاجب برمتعلّم دشوار بوده و معنا از آن بسادگى فهميده نمىشود و اگر مصنّف ( يعنى ابن حاجب ) عبارت را اينطور مىگفت : او كان فى المبتداء ضمير له يعنى يا در مبتداء ضميرى كه بخبر راجع است وجود داشته باشد ، كافى بوده و مقصود ابن حاجب را مىرساند ، تمام شد كلام مصنّف در كتاب نكت .
شارح گويد :
شما خود شاهد و ناظر هستيد كه در عبارت مصنّف اينجا غلاقت و صعوبتى كه وجود دارد بمراتب از عبارت ابن حاجب بيشتر بوده و ضمائر بسيار كه در آن آمده موجب گره‌دار شدن آن گرديده و در نتيجه فهم معنا از آن بسيار دشوار و سخت گرديده است در حالى كه مصنّف مىتوانست عبارت را خيلى ساده‌تر بيان كرده مثلا همان الفاظ در كتاب كافيه را آورده و بگويد :
و ان يعد بخبر ضمير * من مبتداء يوجب له التأخير
يعنى و اگر از مبتداء ضميرى بخبر رجوع كند اين امر موجب آن مىشود كه مبتداء مؤخّر گردد .