المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٥

قاعده‌ى ثانوى در خبر

معرفه بوده و از حيث تعريف در يك رتبه باشند لازم است اوّلى را مبتداء فرض نموده و دوّمى را خبر مانند فرموده حضرت امير المؤمنين عليه السّلام :

يا كميل اخوك دينك فاحتط لدينك بما شئت .

( اى كميل برادر تو دين تو مىباشد پس تا آن جائى كه مىتوانى براى دينت احتياط بنما ) .

شاهد در « اخوك دينك » بوده كه « اخوك » مبتداء بوده و « دينك » خبر آن مىباشد .

سپس شارح گويد :

از كلام مصنّف در اينجا اينطور استفاده مىشود كه اصل در مبتداء تقديمش برخبر مىباشد .

مؤلّف گويد :

وجه استفاده مزبور اينستكه وقتى مصنّف حكم نمود باينكه اصل در خبر تأخير آن از مبتداء است مقتضاى مقابله آنست كه در قبال آن اصل در مبتداء تقديمش برخبر است .

قوله : ان تؤخّرا : الف در « تؤخّرا » اطلاقى است .

قوله : لانّها وصف : ضمير در « لانّها » به اخبار راجع است .

قوله : فحقّها التأخير : ضمير در « حقّها » به اخبار برمىگردد .

قوله : كالوصف : يعنى همانطوريكه در وصف حقّ اينستكه از موصوف مؤخّر واقع شود .

قوله : و جوّزوا التّقديم لها : ضمير در « لها » به اخبار راجع است .

قوله : حاصل بذلك : مشار اليه « ذلك » تقديم خبر برمبتداء مىباشد .

قوله : و فهم من كلامه : يعنى من كلام المصنّف .

متن : « 129 »

فامنعه حين يستوى الجزأن * عرفا و نكرا عادمى بيان