المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٢٦

موارد مفيد بودن ابتداء بنكره

و : رجل من الكرام عندنا ( مردى كه اين صفت دارد از افراد كريم مىباشد نزد ما است ) .

شرح عربى :

و ، الثّانى ان يتقدّمها استفهام نحو : هل فتى فيكم .

و الثّالث ان يتقدّمها نفى نحو : ان لم تكن خليلنا فما خلّ لنا

و الرّابع ان تكون موصوفة به وصف امّا مذكور نحو : رجل من الكرام عندنا .

او مقدّر نحو : شرّ اهرّ ذاناب اى عظيم ، على احد التّقديرين .

و كذا ان كان فيها معنى الوصف نحو : رجيل عندنا اى رجل حقير عندنا .

او كانت خلفا من موصوف كمؤمن خير من كافر .

ترجمه و شرح :

مصنّف گويد :

و نيز مانند : هل فتى فيكم .

شارح گويد :

2 - آنكه ادات استفهام برمبتداء نكره مقدّم شده باشد مانند مثاليكه مصنّف ذكر نموده .

شاهد در « فتى » است كه نكره بوده و مبتداء واقع شده و « فيكم » جار و مجرور متعلّق به « استقرّ » خبر آن مىباشد و چون قبل از آن هل كه از ادات استفهام است قرار گرفته ابتداء به آن جايز مىباشد .

3 - آنكه ادات نفى برمبتداء مقدّم شده باشد مانند :

ان لم تكن خليلنا فما خلّ لنا .

يعنى اگر تو دوست ما نباشى پس هيچ دوستى براى ما نيست .

شاهد در « خلّ » است كه نكره بوده و مبتداء واقع شده و « لنا » جار و مجرور ، متعلّق به « استقرّ » بوده و خبر آن مىباشد و چون قبل از آن « ما » كه از ادات نفى است قرار گرفته ابتداء به آن جايز مىباشد .