المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٠٨

خبر مشتقّ و حكم آن

مفعولى در « يتحمّله » به ضمير راجع است .

قوله : فهو ذو ضمير : ضمير « هو » به خبر راجع است .

قوله : مستتر فيه : ضمير در « فيه » به خبر عود مىكند .

قوله : هذا اذا لم يرفع الخ : مشار اليه « هذا » استتار ضمير در خبر مشتقّ مىباشد .

قوله : فان رفعه : ضمير فاعلى در « رفعه » به خبر مشتقّ راجع بوده و ضمير مفعولى به اسم ظاهر عود مىكند .

قوله : لم يتحمّل : يعنى لم يتحمّل الخبر الضّمير .

قوله : و ان جرى الخ : كلمه « واو » عاطفه بوده و لفظ « ان » بكسر همزه تا شرطيّه باشد و جمله شرطيّه معطوف است به جمله شرطيّه اذا لم يرفع الخ .

قوله : على من هوله : ضمير « هو » به خبر و ضمير مجرورى در « له » به « من » راجع است كه مقصود از آن مبتداء مىباشد .

قوله : و الّا : يعنى و اگر جارى برمبتداء نشده باشد .

قوله : فله حكم : ضمير در « له » به خبر راجع است .

قوله : ذكره بقوله : ضمير فاعلى در « ذكره » و ضمير مجرورى در « بقوله » به مصنّف راجع بوده و ضمير منصوبى در « ذكره » به حكم عائد است .

متن : « 122 »

و ابرزنه مطلقا حيث تلا * ما ليس معناه له محصّلا

تجزيه و تركيب

ابرزنه : فعل امر و ضمير « انت » فاعلش و ضمير متّصل به آن مفعولش مىباشد كه به ضمير راجع است .

مطلقا : حال است از ضمير مفعولى .

حيث : ظرف مكان ، متعلّق به « ابرزنه » ، مضاف .