المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤

[ مقدمه و مؤلف ]

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم

متن : « 1 »

قال محمّد هو ابن مالك * احمد ربّى اللّه خير مالك

تجزيه و تركيب

قال : فعل ماضى ، اجوف واوى از باب نصر ، ينصر .

محمّد : فاعل براى « قال » .

هو : ضمير منفصل مرفوع ، مبتداء .

ابن : مضاف ، خبر است براى « هو » .

مالك : مضاف اليه براى « ابن » و كلمه « ابن مالك » در اصل صفت براى محمّد بوده سپس آن را از صفت بودن قطع نموده و خبر براى مبتداء يعنى « هو » قرار مىدهيم كه اين عمل غالبا يا بداعى مدح است و يا ذمّ و در اينجا قصد مدح مىباشد .

و مىتوان جمله « هو ابن مالك » را حاليّه دانست بنابراين محلّا منصوب مىباشد .

احمد : فعل مضارع ، صحيح از باب فرح ، يفرح و ضمير مستتر در آن‌كه باستتار وجوبى مىباشد فاعلش است .

ربّى : مضاف و مضاف اليه « كلمه « ربّ » صفت مشبّهه و ياء متكلّم ضمير متّصل مجرور مىباشد » و بهرتقدير كلمه « ربّ » مفعول است براى « احمد » و چون مضاف به « ياء » است نصبش مقدّر است .

اللّه : اسم ، علم است براى ذات واجب الوجود ، بدل است براى « ربّى » و بدل كلّ از كلّ است .