المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٩

مبحث خبر و اقسام آن

مصنّف گويد :

مانند : اللّه برّ ( خداوند نيكوكار است ) و نيز مثل : الايادي شاهدة له ( نعمت‌ها شاهد است براى نيكوكار بودنش ) .

شارح گويد :

كلمه « برّ » يعنى به بندگانش احسان‌كننده است و لفظ « الايادى » يعنى نعمت‌ها .

سپس مصنّف گويد :

خبر بردو قسم است : مفرد و جمله .

شارح گويد :

مقصود از خبر مفرد آنست كه عوامل برآن مسلّط بوده و بتوانند در لفظ آن تأثير بگذارند بنابراين تعريف مزبور شامل چند امر ذيل مىشود :

الف : خبر جامدى كه معمول نمىپذيرد مانند : هذا زيد .

ب : خبرى كه جامد بوده و عمل جرّ نموده مانند : زيد غلام عمرو .

ج : خبر مشتقّى كه عمل رفع نموده مثل : زيد قائم ابوه .

د : خبر مشتقّى كه عمل نصب كرده همچون : هذا ضارب ابوه عمرا .

قوله : كاللّه برّ : شاهد در « برّ » است كه خبر است براى مبتداء اسمى يعنى « اللّه » .

قوله : و الايادى شاهدة له : شاهد در « شاهدة » است كه خبر براى مبتداء اسمى يعنى « الايادى » مىباشد .

قوله : و المراد به : ضمير در « به » به مفرد راجع است .

قوله : فيشمل : ضمير مستتر به مفرد راجع است .

قوله : هذا زيد : شاهد در « زيد » است كه خبر مفرد براى « هذا » بوده و معمول برايش نيست .

قوله : كزيد غلام عمرو : شاهد در « غلام » است كه خبر مفرد براى « زيد » بوده و در عمرو عمل جرّ نموده است .