المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٤

اقوال و آراء در عامل مبتداء و خبر

خبر : مضاف اليه .

بالمبتداء : جار و مجرور ، متعلّق است به « رفع » .

ترجمه :

مبتداء را بواسطه ابتدائيّت رفع داده و همچنين رفع خبر بواسطه مبتداء مىباشد .

شرح عربى :

و رفعوا مبتدء بالابتداء ، و هو كونه معرّى من العوامل اللّفظيّة .

و قيل : جعل الاسم اوّلا ليخبر عنه .

كذاك رفع خبر بالمبتداء ، وحده و هو الصّحيح الّذى نصّ عليه سيبويه ، لانّه طالب له .

و قيل : بالابتداء ، لانّه اقتضاهما ، فعمل فيهما .

و ردّ بانّ اقوى العوامل و هو الفعل لا يعمل رفعين ، فما ليس اقوى اولى .

و قيل : بالابتداء و المبتداء .

و قال الكوفيّون ترافعا اى كلّ واحد منهما رفع الآخر و له نظائر فى العربيّة .

ترجمه و شرح :

اقوال و آراء در عامل مبتداء و خبر

اقوال و آراء در عامل مبتداء و خبر

مصنّف گويد :

علماء رفع مبتداء را بواسطه ابتدائيّت مىدانند .

شارح گويد :

مقصود از ابتدائيّت آنست كه مبتداء از عوامل لفظيّه برهنه و مجرّد مىباشد چنانچه در مثال « زيد قام » لفظ زيد از هرعامل لفظى خالى است و طبق گفته مصنّف نفس اين تجرّد و خالى بودن كلمه « زيد » را رفع داده است .

بعضى ديگر در تفسير ابتدائيّت گفته‌اند :

ابتدائيّت يعنى اسمى را اوّل كلام قرار مىدهند تا از آن خبر دهند .

سپس مصنّف گويد :

و همچنين مرفوع بودن خبر بواسطه مبتداء مىباشد .