المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٠

مبتداء وصفى و شرط آن

مبتداء : خبر

واو : عاطف

ذا : اسم اشاره ، مبتداء .

الوصف : مشار اليه و صفت براى « ذا » .

خبر : خبر است براى « ذا » و جمله « ذا الوصف خبر » معطوف است بجمله اسميّه قبل .

ان : شرطيّه

فى : حرف جار

سوى : مجرور به « فى » ، مضاف ، متعلّق به « طبقا » .

الافراد : مضاف اليه براى « سوى » .

طبقا : به معناى « مطابقا » ، حال است از فاعل در « استقرّ » .

استقرّ : به صيغه ماضى ، معنا مضارع مىباشد ، فعل و فاعل و ضمير فاعلى آن به « ذا الوصف » راجع است .

ترجمه :

جزء دوّم مبتداء و وصف كه جزء اوّل كلام است خبر مىباشد در صورتى كه در غير افراد يعنى تثنيه و جمع وصف مزبور با مابعدش مطابقت نمايد .

شرح عربى :

و الثّانى ، و هو مابعد الوصف ، مبتدء ، مؤخّر ، و ذا الوصف ، بالرّفع ، خبر ، عنه مقدّم عليه ، ان فى سوى الافراد ، و هو التّثنية و الجمع السّالم ، طبقا ، اى مطابقا لما بعده ، استقرّ ، هذا الوصف نحو : أقائمان الزّيدان و أقائمون الزّيدون .

و لا يجوز كون الوصف مبتداء و ما بعده خبره ، لانّه اذا اسند الى الظّاهر تجرّد من علامة التّثنية و الجمع كالفعل فان تطابقا فى الافراد نحو : أقائم

زيد جاز كون ما بعد الوصف فاعلا سدّ مسدّ الخبر و كونه مبتدء مؤخّرا و الوصف خبرا مقدّما و الجمع المكسّر كالمفرد و كذا الوصف المطلق على المفرد و المثنّى و الجمع بصيغة واحدة نحو : أجنب الزّيدان .