المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٦

مبتداء وصفى و شرط آن

قوله : او مضمرا بارزا : مانند أقائم انت .

متن : « 115 »

و قس و كاستفهام النّفى و قد * يجوز نحو فائز اولو الرّشد

تجزيه و تركيب

قس : فعل امر حاضر از باب « ضرب ، يضرب » فعل و فاعل

واو : استيناف

كاستفهام : جار و مجرور ، متعلّق باستقرّ ، خبر مقدّم

النّفى : مبتداء مؤخّر .

واو : عاطفه .

قد : به معناى تقليل .

يجوز : فعل مضارع معلوم ، از باب « نصر ، ينصر » .

نحو : مضاف ، فاعل براى « يجوز » .

فائز الخ : جمله مضاف اليه براى « نحو » .

ترجمه :

و برمثال مذكور امثله ديگر را قياس نما .

و نفى مانند استفهام است و گاهى نيز جايز است در مبتداء وصفى نظير اين مثال گفته و آورده شود : فائز اولو الرّشد .

شرح عربى :

و قس ، على هذا المثال نحو : كيف جالس الزّيدان ، و أمضروب العمران .

و لا يجوز كونه مبتداءا اذا رفع ضميرا مستترا نحو « قاعد » فى « ما زيد قائم و لا قاعد » .

و كاستفهام ، فى اعتماد الوصف عليه ، النّفى ، نحو :

خليلىّ ما واف بعهدى انتما .