المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٥

علم بالغلبة و حكم آن

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم

قل هو اللّه احد اللّه الصّمد لم يلد و لم يولد و لم يكن له كفوّا احد

متن : « 113 »

مبتدء زيد و عاذر خبر * ان قلت زيد عاذر من اعتذر

تجزيه و تركيب

مبتدء : خبر مقدّم

زيد : مبتداء مؤخّر

واو : عاطفه

عاذر : مبتداء

خبر : خبر و جمله « عاذر خبر » معطوف است به « زيد مبتدء » .

ان : حرف شرط .

قلت : فعل ماضى ، صيغه متكلّم وحده ، فعل شرط

زيد : مبتداء

عاذر : خبر

من : موصوله ، مفعول است براى « عاذر »

اعتذر : صله و عائد براى « من » و جمله « زيد عاذر من اعتذر » مفعول است براى « قلت » كه فعل شرط بوده و جمله « مبتدء زيد و عاذر خبر » جواب شرط است .

ترجمه :

اگر بگوئى : زيد عاذر ، پس زيد مبتداء بوده و عاذر خبرش مىباشد .