المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٦

قيود معتبر در تعريف كلام

معنائى كه ما در اينجا آورديم تفسير كرده است .

قوله : و خرج به ما لا يفيد : ضمير در « به » به « مفيد » راجع است .

قوله : كان قام : يعنى جمله‌اى كه مركّب از ادات شرط و جمله شرطيّه باشد بدون ذكر جواب چه آنكه در اين صورت مخاطب از استماع كلام فائده‌اى نصيبش نمىشود .

شرح عربى :

و استثنى منه فى شرح التّسهيل نقلا عن سيبويه و غيره بمفيد ما لا يجهله احد نحو النّار حارّة ، فليس بكلام .

و لم يصرّح باشتراط كونه مركّبا كما فعل الجزولى كغيره ، للاستغناء عنه ، اذ ليس لنا لفظ مفيد و هو غير مركّب .

و اشار الى اشتراط كونه موضوعا اى مقصودا ، ليخرج ما ينطق به النّائم و السّاهى و نحوهما بقوله :

كاستقم ، اذ من عادته اعطاء الحكم بالمثال .

و قيّد فى التّسهيل « المقصود » بكونه لذاته ، ليخرج المقصود لغيره كجملة الصّلة و الجزاء .

ترجمه و شرح :

سپس شارح گويد :

مصنّف در كتاب شرح تسهيل در حالى كه از سيبويه و غير او نقل كرده گفته است :

از كلام و مصاديق آن بايد بواسطه قيد « مفيد » مضمون عبارتى را كه براى احدى مجهول نيست و همگان به آن اطّلاع دارند استثناء نمود مانند :

النّار حارّة ( آتش حرارت دارد ) .

لذا اين تركيب را كلام نگويند چه آنكه حالت سامع نسبت به قبل از شنيدن و بعد از آن مساوى بوده و از شنيدن اين عبارت فائده‌اى عائدش نشده است حتّى مىتوان گفت :

اگر عبارت مذكور را براى اطفال و نابخردان بگويند براى ايشان نيز