المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٩

اقسام الف و لام

الف و لام گاهى براى استغراق افراد جنس مىآيد و آن در وقتى است كه بجاى آن لفظ « كلّ » حقيقتا قرار گيرد و زمانى براى استغراق صفات افراد مىآيد و آن زمانى است كه بجاى آن لفظ « كلّ » مجازا واقع شود .

و در پاره‌اى اوقات براى بيان حقيقت مىآيد و آن در صورتى است كه با آن و مدخولش به ماهيّت تنها با قطع‌نظر از زوائد برآن اشاره شود .

و در برخى از وقت‌ها نيز الف و لام براى تعريف عهد ذهنى و حضورى و ذكرى مىآيد .

شرح و توضيح

مؤلّف گويد :

نحاة الف و لام را بردو قسم تقسيم كرده‌اند :

1 - الف و لام اسمى .

2 - الف و لام حرفى .

الف و لام اسمى همان الف و لام موصوله است كه براسماء فاعل و مفعول داخل مىشود .

و الف و لام حرفى نيز بردو قسم است .

1 - الف و لام تعريف .

2 - الف و لام زائده .

الف و لام تعريف نيز خود بردو قسم است :

1 - الف و لام تعريف عهد .

2 - الف و لام تعريف جنس .

و الف و لام زائده نيز خود بردو قسم مىباشد :

1 - الف و لام زائده لازمه مانند الف و لام داخل بر « الّذىّ » .

2 - الف و لام زائده غير لازمه مانند الف و لامى كه بربرخى اعلام داخل مىشود كه اگر حذف گردد محذورى لازم نمىآيد .