المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٥١

موارد حذف عائد صله

تجزيه و تركيب

كذاك : جارّ و مجرور ، متعلّق باستقرّ ، خبر مقدّم .

حذف : مضاف ، مبتداء مؤخّر .

ما : موصوله ، مضاف اليه .

به وصف : جارّ و مجرور ، متعلّق به « خفضا » .

خفضا : ماضى مجهول ، الفش اطلاقى است ، صله براى « ما » .

كانت : يعنى كقولك انت الخ .

بعد : مضاف ، ظرف ، متعلّق باستقرّ صفت است براى « انت قاض » .

امر : مضاف اليه ، موصوف .

من قضا : جارّ و مجرور ، متعلّق باستقرّ ، صفت براى « امر » .

ترجمه :

و همچنين جايز است حذف عائدى كه به وصف مجرور شده باشد مانند « انت قاض » كه بعد از امر از فعل « قضى » واقع شده .

متن : « 105 »

كذا الّذىّ جرّ بما الموصول جرّ * كمرّ بالّذىّ مررت فهو برّ

تجزيه و تركيب

كذا : جارّ و مجرور ، متعلّق باستقرّ ، خبر مقدّم .

الّذىّ : موصول ، مبتداء مؤخّر .

جرّ : ماضى مجهول و ضمير نائب فاعلى آن به « الّذىّ » عود مىكند ، صله و عائد براى « الّذىّ » .

بما : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « جرّ » .

الموصول : مفعول مقدّم براى « جرّ » .

جرّ : ماضى معلوم ، فعل و فاعل و ضمير فاعلى آن به « ما » عود مىكند .