المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٦
موارد حذف عائد صله
و مقصود از حكايت آنست كه آن را نائب فاعل براى « يقال » فرض نموده و گفته‌اند تقدير چنين است :
الّذى يقال فيه ايّهم اشدّ .
موارد حذف عائد صله
موارد حذف عائد صله
سپس مصنّف گويد :
و در حذف صدر صله غير اىّ از اىّ تبعيّت مىكند بشرطيكه صله طولانى باشد .
شارح گويد :
مقصود از حذف صدر صله ، حذف عائد است كه بموصول راجع مىباشد و حاصل آنكه :
غير اىّ از بقيّه موصولات در صورتى كه صله‌اشان طولانى باشد جهت كوتاه كردن صله عائدشان حذف شده و بدين‌ترتيب از اىّ در اينحذف تبعيّت مىنمايند مانند :
هو الّذىّ فى السّماء إله و فى الارض إله .
كه تقدير الّذىّ هو فى السّماء إله مىباشد و ضمير « هو » كه عائد الّذى است حذف گرديده .
سپس مصنّف گويد :
و اگر صله طولانى نباشد حذف عائد نادر مىباشد .
شارح گويد :
مانند آنچه در بيت ذيل آمده :
من يعن بالحمد لا ينطق بما سفه * و لا يحد عن سبيل الحلم و الكرم
يعنى كسى كه مردم بستايشش همّت مىگمارند سخن بيهوده و گزاف نمىگويد و ميل نمىكند از طريق عقل و بخشش مال .
شاهد در « بما سفه » است كه بما هو سفه بوده و ضمير « هو » كه صدر