المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٤

بناء برضمّ و مثال اىّ در حالت بناء

ان : ناصبه .

يختزل : فعل مضارع مجهول ، منصوب « بان » در تأويل مصدر و منصوب است تا مفعول براى « ابوا » باشد .

ترجمه :

در صورتى تبعيّت مذكور ثابت است كه صله با ذكر صدر صله طولانى گردد و اگر طولانى نشود حذف يادشده نادر و كم مىباشد .

و نحات از حذف شدن عائد در صله اباء و امتناع كرده‌اند .

متن : « 102 »

ان صلح الباقى لوصل مكمل * و الحذف عندهم كثير منجلي

تجزيه و تركيب

ان : شرطيّه .

صلح : فعل ماضى ، مفرد مذكّر از ثلاثى مجرّد باب « كرم يكرم » ، فعل شرط كه از جواب مؤخّر واقع شده .

الباقى : فاعل براى « صلح » .

لوصل : جارّ و مجرور ، متعلّق به « صلح » .

مكمل : صفت براى « وصل » .

واو : استينافيّه .

الحذف : مبتداء .

عندهم : مضاف و مضاف اليه ، مضاف ظرف متعلّق است به « كثير » .

كثير : خبر است براى « الحذف » .

منجلى : خبر بعد از خبر .

ترجمه :

در صورتى نحاة از حذف عائد امتناع ورزيده‌اند كه باقى جمله براى صله كامل بودن صلاحيّت داشته باشد .

و در عين حال حذف عائد نزد ادباء كثير و ظاهر مىباشد .