المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٢

بناء برضمّ و مثال اىّ در حالت بناء

در حالت دوّم راجع است .

قوله : و هو يردّ نفى المصنّف فى الكافية : ضمير « هو » به نقل رضى راجع است .

قوله : الخلاف فى اعرابها حينئذ : كلمه « الخلاف » منصوب است تا مفعول براى « نفى » كه به صيغه مصدر است باشد و ضمير در « اعرابها » به اىّ عود كرده و مقصود از « حينئذ » حين عدم اضافة اىّ و حذف صدر صلتها و هو الحالة الثّانية مىباشد .

قوله : ثمّ بنائها على الضّمّ : ضمير در « بنائها » به اىّ عود مىكند .

قوله : لشبهها بقبل و بعد : ضمير در « شبهها » به اىّ راجع است .

قوله : لانّه حذف من كلّ واحد ما يبيّنه : ضمير در « لانّه » به معناى « شأن » بوده و مراد از « كلّ واحد » كلّ واحد من قبل و بعد و اىّ مىباشد و مقصود از « ما يبيّنه » در « قبل و بعد » مضاف اليه آنها بوده و در « اىّ » صدر صله آن مىباشد .

قوله : و مثال بنائها فى الحالة الرّابعة : ضمير در « بنائها » به اىّ عود مىكند .

متن : « 100 »

و بعضهم اعرب مطلقا و فى * ذا الحذف ايّا غير اىّ يقتفي

تجزيه و تركيب

بعضهم : مضاف و مضاف اليه ، مبتداء .

اعرب : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر از باب افعال ، خبر .

مطلقا : حال است از مفعول محذوف « اعرب » يعنى « اىّ » .

واو : عاطفه .

فى : حرف جارّ .

ذا : اسم اشاره ، مجرور به فى ، متعلّق به يقتضى .

الحذف : مشار اليه « ذا » .