المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٤

قيود معتبر در تعريف كلام

و در كتاب كافيه كه كلام را به قول تفسير نموده جهتش آنست كه قول نسبت بكلام جنس قريب بوده و برلفظ مهمل اطلاق نمىگردد بخلاف لفظ كه بملاحظه شمولش برمهمل جنس بعيد براى كلام به حساب مىآيد و چون از تعريف چيزى بجنس بعيد با وجود جنس قريب نهى وارد شده لا جرم در كتاب مزبور مصنّف در تعريف كلام لفظ قول را اختيار كرده است .

قوله : ما يتألّف منه : ضمير در « منه » به « ماء موصوله » در « ما يتألّف » عود مىكند .

قوله : و هو الكلم الثّلاث : ضمير « هو » به « ما يتألّف » عود مىكند .

قوله : معاشر النّحويّين : كلمه « معاشر » جمع « معشر » بوده به معناى گروه و طائفه .

قوله : صوت معتمد : مقصود از « صوت معتمد » صدائى را كه خارج مىشود گويند .

قوله : على مقطع الفم : مقصود از « مقطع » مخرج مىباشد .

قوله : فيخرج به ما ليس بلفظ : ضمير در « به » به لفظ عود مىكند .

قوله : و عبّر به دون القول : ضمير فاعلى در « عبّر » به مصنّف و ضمير مجرورى در « به » به لفظ راجع است .

قوله : لاطلاقه على الرّأى و الاعتقاد : ضمير در « لاطلاقه » به قول راجع است .

قوله : و عكس فى الكافيه : ضمير فاعلى در « عكس » به مصنّف راجع است و « كافيه » نام كتاب ديگر مصنّف مىباشد .

قوله : لعدم اطلاقه على المهمل : ضمير در « اطلاقه » به قول راجع است .

شرح عربى :

مفيد ، اى مفهم معنى يحسن السّكوت عليه كما قال فى شرح الكافية .

و المراد سكوت المتكلّم ، و قيل السّامع ، و قيل كليهما .

و خرج به ما لا يفيد كان قام مثلا .

ترجمه و شرح :

قيود معتبر در تعريف كلام

قيود معتبر در تعريف كلام

سپس مصنّف مىگويد :