المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٨

مبحث اىّ و احكام آن

ترجمه و شرح :

مبحث اىّ و احكام آن

مبحث اىّ و احكام آن

مصنّف گويد :

اىّ مانند ماء موصوله مىباشد .

شارح گويد :

يعنى ( اىّ ) همچون ( ما ) از موصولات مشترك بوده كه با اينكه لفظش واحد است معذلك در مفرد و تثنيه و جمع ، مذكّر و مؤنّث استعمال مىشود بدون اينكه در لفظ آن كوچكترين تغييرى پيدا شود .

البتّه گاهى براى مؤنّث با تاء استعمال مىگردد مانند آنچه در آيه شريفه آمده :

يا ايّتها النّفس المطمئنّة ارجعي اى ربّك راضية مرضيّة .

مصنّف گويد :

از بين تمام موصولات تنها كلمه « اىّ » هست كه معرب مىباشد .

شارح گويد :

علّ اعراب آن را در باب معرب و مبنى بيان نموديم .

مؤلّف گويد :

علّت اعراب آن اينستكه اگرچه اينكلمه شباهت افتقارى بحروف دارد و على القاعده بايد مبنى شود ولى در عين حال چون اين شباهت غير مدنى است يعنى با شباهت مزبور لزوم اضافه كه از خواصّ است معارضه دارد لاجرم جهت معارض ( لزوم اضافه ) ترجيح داشته و بدين وسيله « اىّ » برطبق اصلش معرب مىگردد چه آنكه اصل در اسماء اعراب است .

مصنّف گويد :

معرب شدن « اىّ » مشروط باينستكه در وقت اضافه شدن اىّ صدر صله‌اش ضمير محذوفى نباشد .

شارح گويد :