المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٢

شرح صله موصول

بايد مذكور باشد مثلا بگوئيم ما قعد زيد لكنّه قائم .

سپس شارح گويد :

مقصود از شبه جمله ظرف و جارّ و مجرور است مشروط باينكه تامّ باشند .

مثال ظرف مانند : من عندى يعنى من كان عندى .

مثال جارّ و مجرور مانند : الّذى فى الدّار يعنى الّذى كان فى الدّار .

و مثال جمله مانند : الّذىّ ابنه كفل .

سپس مىگويد :

ظرف و جارّ و مجرورى كه صله واقع مىشوند واجب است متعلّق به « استقرّ » محذوف باشند .

مؤلّف گويد :

مراد از « استقرّ » همان افعال عام يعنى كون ، ثبوت ، وجود و حصول است كه از اتمام آنها به « استقرّ » تعبير مىكنند .

بعضى از ارباب ادب گفته‌اند :

مقصود از ظرف و جارّ و مجرور تامّ اينستكه در صله آوردن به آن فايده باشد مانند جاء الّذى عندك يا جاء الّذى فى الدّار .

بنابراين ظرف و جارّ و مجرورى كه در صله آوردن به آنها فائده‌اى نباشد صحيح نيست آنها را بعنوان صله بياوريم از اينرو گفتن جاء الّذى بك يا جاء الّذى اليوم صحيح نمىباشد .

قوله : معهود معناها غالبا : ضمير در « معناها » به جمله راجع است .

قوله : او شبهها : يعنى شبه جمله .

قوله : الّذى وصل الموصول به : ضمير در « به » به كلّ واحد من الجملة و شبهها راجع مىباشد و معناى عبارت چنين است :

جمله و شبه جمله‌اى كه بواسطه هريك از آنها براى موصول صله آورده مىشود .