المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٧
كلام شيخ سراج الدّين بلقينى
ما و يا من باشد .
جواب از استدلال مذكور
بعضى از استدلال كوفيّون چنين جواب داده‌اند :
جمله : هذا طليق ، جمله اسميّه بوده و « تحملين » حال بوده به معناى « محمولا » مىباشد ، بنابراين « هذا » اسم اشاره مىباشد .
كلام شيخ سراج الدّين بلقينى
كلام شيخ سراج الدّين بلقينى
شيخ سراج الدّين بلقينى مىگويد :
ممكن است در اين مثال موصول محذوف باشد بدون اينكه احتياجى باشد « هذا » به معناى موصول فرض شود و تقدير عبارت : هذا الّذى تحملين مىباشد چنانچه در بيت ذيل موصول محذوف است :
فو اللّه ما نلتم و ما نيل منكم * بمعتدل وفق و لا متقارب
يعنى : پس به خدا قسم نيست آنچيزى كه شما به آن رسيده‌ايد و آنچيزى كه رسيده است از شما برابر و متساوى و موافق و نه نزديك بهم .
شاهد در حذف موصول است و تقدير « ما الّذى نلتم » مىباشد .
سپس شيخ سراج الدّين مىگويد :
احدى را نديدم كه اين بيت را برتقديرى كه ما حمل كرديم حمل نموده باشد تمام شد كلام شيخ .
شارح گويد :
اينكلام از وى پسنديده و نيكو بلكه متعيّن مىباشد و بايد بيتى را كه اهل كوفه به آن استدلال نموده‌اند مطابق تقدير شيخ سراج الدّين حتما حمل شود .
قوله : و اجيب عنه : ضمير در « عنه » به استدلال كوفيّون راجع است .
قوله : يجوز ان يكون ممّا حذف فيه الموصول : كلمه « يجوز » يعنى يمكن و ضمير در « ان يكون » به بيت مذكور در استدلال كوفيّون راجع است .
قوله : قال و لم اراحدا خرّجه : ضمير در « قال » به شيخ سراج الدّين راجع