المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٣

آراء در « ال »

متن : « 95 »

و مثل ما ذا بعد ما استفهام * او من اذا لم تلغ فى الكلام

تجزيه و تركيب

مثل : مضاف ، خبر مقدّم .

ما : مضاف اليه .

ذا : مبتداء .

بعد : ظرف ، متعلّق باستقرّ ، حال است از « ذا » ، مضاف .

ما : مضاف اليه ، مضاف .

استفهام : مضاف اليه .

او : عاطفه .

من : معطوف به « ما » .

اذا : ظرفيّه .

لم تلغ : فعل مضارع مجهول ، ضمير نائب فاعلى به « ذا » راجع است .

فى الكلام : جارّ و مجرور ، متعلّق به « لم تلغ » .

ترجمه :

و كلمه « ذا » بعد از ماء يا من استفهاميّه اگر واقع شود مثل « ما » مىباشد مشروط باينكه در كلام زائد قرار نگيرد .

شرح عربى :

تتمّة

قد تثنّى ذو و تجمع ، فيقال : ذوا و ذوى و ذووا و ذوي .

و يقال فى ذات : ذاتا و ذواتا و ذوات .

و مثل ما ، فيما تقدّم ، ذا ، الواقعة ، بعد ما استفهام او من ، اختها ، اذا لم تلغ فى الكلام ، بان تكون زايدة او يصير المجموع للاستفهام و لم تكن للاشارة كقوله :

الا تسئلان المرء ما ذا يحاول .