المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٢
باب شرح كلام‌و آنچه كلام از آن تأليف مىگردد
شرح عربى :
هذا باب شرح الكلام و شرح ما يتألّف منه الكلام و هو الكلم الثّلاث .
كلامنا ، اى معاشر النّحويّين ، لفظ ، اى صوت معتمد على مقطع الفم فيخرج به ما ليس بلفظ من الدّوالّ كالاشارة و الخطّ .
و عبّر به دون القول لاطلاقه على الرّأى و الاعتقاد و عكس فى الكافية ، لانّ القول جنس قريب ، لعدم اطلاقه على المهمل بخلاف اللّفظ .
ترجمه و شرح :
باب شرح كلام‌و آنچه كلام از آن تأليف مىگردد
باب شرح كلام‌و آنچه كلام از آن تأليف مىگردد
« اسم - فعل - حرف »
كلام بمعانى مختلف اطلاق و استعمال مىگردد از جمله :
الف : كلام به معناى لغوى : و آن مطلق سخن و آنچه از دهان خارج گردد بوده حتّى اگر يك حرف باشد .
ب : كلام به معناى علم معروف و آن عبارتست از علم بمبدء و معاد برنهج قانون اسلام .
ج : كلام به معناى مصطلح نزد نحاة و آن عبارتست از آنچه مصنّف و شارح در اينجا درباره‌اش گفته‌اند و شرح آن اينست :
كلام ما طائفه نحوىها عبارتست از لفظى كه مفيد باشد .
شارح در ذيل اين عبارت مىگويد :
لفظ : صوتى است كه برمخرج دهان تكيه داشته و از آن خارج گردد ، بنابراين آنچه لفظ نيست همچون دوّالّ چهارگانه
( خطّ ، عقد ، نصب ، اشاره ) .
با اين قيد از تعريف كلام خارج مىگردد .