المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣١٠

صيغه جمع و برخى از احكام آن

متن : « 92 »

باللّات و اللّاء الّتى قد جمعا * و اللّاء كالّذين نزرا وقعا

تجزيه و تركيب

باللّات : جارّ و مجرور ، متعلّق به « قد جمعا » .

و اللّاء : معطوف است به « اللّات » .

الّتى : مبتداء .

قد جمعا : به صيغه ماضى مجهول ، خبر و الفش اطلاقى است .

واو : عاطفه .

اللّاء : مبتداء .

كالّذين : جارّ و مجرور ، متعلّق به « وقعا » .

نزرا : حال است از فاعل « وقعا » .

وقعا : ماضى معلوم ، الفش اطلاقى است ، خبر براى « اللّاء » .

ترجمه :

الّتى به اللّات و اللّاء جمع بسته مىشود و اللّاء همچون الّذين بطور ندرت واقع مىشود .

شرح عربى :

باللّات ، و اللّائى و اللّوائى ، و اللّاء ، و اللّواتى ، الّتى قد جمعا .

و اللّاء كالّذين نزرا ، اى قليلا ، وقعا ، قال :

فما آبائنا بامنّ منه * علينا اللّاء قد مهدوا الحجورا

ترجمه و شرح :

مصنّف گويد :

الّتى به اللّات و اللّاء جمع بسته مىشود و لفظ « اللّاء » بطور ندرت همچون الّذين در كلمات واقع مىشود .

شارح گويد :

غير از ايندو لفظ براى جمع « الّتى » الفاظ ديگرى وجود دارد از جمله :

اللّائى و اللّوائى و اللّواتى كه جملگى در مقام جمع الّتى استعمال