المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٥

موصولات اسمى

شارح گويد :

يعنى نون از تثنيه دو اسم اشاره يكى « ذا » و ديگرى « تا » بتشديد خوانده شده است :

امّا نون « ذان » مانند آنچه در آيه ( 32 ) از سوره قصص آمده :

فذ انّك برهانان .

شاهد در « ذانّك » است كه نونش مشدّد مىباشد .

و امّا نون « تان » مانند آنچه در آيه ( 27 ) از سوره قصص وارد شده :

احدى ابنتىّ هاتينّ .

شاهد در « هاتينّ » است كه نونش بتشديد وارد شده .

مصنّف گويد :

وجه تشديد نون تثنيه در اسم موصول و اشاره تعويض مىباشد .

شارح گويد :

يعنى تشديد را در اسم موصول عوض از ياء محذوفه و در اسم اشاره بدل از الف حذف شده قرار داده‌اند .

سپس مىافزايد :

و گاهى نون از « الّذين » و « اللّتين » حذف مىشود .

امّا « الّذين » مانند آنچه در كلام اخطل وارد شده :

أبنى كليب انّ عمّى اللّذا * قتلا الملوك و فكّكا الاغلالا

يعنى اى قبيله بنى كليب بدرستيكه دو عموى من كسانى هستند كه سلاطين و پادشاهان را كشته و غل‌ها و زنجيرها را از اسرا بازكرده و ايشان را نجات دادند .

شاهد در « اللّذا » است كه نونش حذف شده .

و امّا « اللّتين » مانند آنچه در كلام اخطل نيز وارد شده :

هما اللّتا لو ولدت تميم * لقيل فخر لهم صميم

يعنى : آن دو زن كسانى هستند كه اگر قبيله بنى تميم آنها را زائيده