المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٨٨

لفظ جمع در اسم اشاره

و القصر فيه لغة تميم و المدّ ، لغة الحجاز و هو ، اولى ، من القصر و حينئذ يبنى على الكسر لالتقاء السّاكنين .

ترجمه و شرح :

لفظ جمع در اسم اشاره

لفظ جمع در اسم اشاره

مصنّف گويد :

براى جمع مطلقا به لفظ « اولى » اشاره نما .

شارح گويد :

مقصود از « مطلقا » اينستكه چه مشار اليه مذكّر بوده و چه مؤنّث ، عاقل بوده يا غير عاقل باشد .

مؤلّف گويد :

و نيز چه در حالت رفعى بوده و چه در حالت نصب و جرّ .

سپس شارح گويد :

كلمه « اولى » را هم مىتوان با الف مقصوره خواند و هم با الف ممدوده و قصر در آن لغت قبيله تميم است .

مصنّف گويد :

و مدّ در آن اولى و بهتر است .

شارح گويد :

آن را با الف ممدود خواندن لغت اهل حجاز كه افصح عرب بوده مىباشد و در حال مدّ مبنى بركسر است زيرا بين الف و همزه التقاء ساكنين شده از اينرو همزه را كسره مىدهند .

قوله : و القصر فيه لغة تميم : ضمير در « فيه » به اولى راجع است .

قوله : و هو اولى : ضمير « هو » به مدّ عود مىكند .

قوله : و حينئذ يبنى على الكسر : مقصود از « حينئذ » حين المدّ مىباشد .

قوله : لالتقاء السّاكنين : يعنى بين الف و همزه .