المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٩

علم جنس

گفت برهراسدى اسامه و برهرعقربى امّ عريط صادق است .

قوله : فيأتى منه الحال : ضمير در « منه » به علم جنس راجع است .

قوله : و يمتنع من الصّرف : ضمير در « يمتنع » به علم جنس عود مىكند .

قوله : و من دخول الالف و اللّام عليه : يعنى و يمتنع من دخول الالف و اللّام عليه .

قوله : و نعته بالنّكرة : يعنى و يمتنع من نعته بالنّكرة .

قوله : و يبتدء به : ضمير در « به » به علم جنس راجع است .

قوله : و هو عمّ معنا : ضمير « هو » به علم جنس راجع است و مقصود از « اعمّ » بودن علم جنس ، اعمّ بودنش از علم شخص مىباشد .

قوله : مدلوله : يعنى معناى علم جنس .

قوله : و لذلك ذكر الخ : مشار اليه « ذلك » اعمّ بودن معناى علم جنس مىباشد .

قوله : انّه كاسم الجنس : ضمير در « انّه » به علم جنس عود مىكند .

متن : « 80 »

من ذاك امّ عريط للعقرب * و هكذا ثعالة للثّعلب

تجزيه و تركيب

من ذاك : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « استقرّ » ، خبر مقدّم .

امّ عريط : مبتداء مؤخّر .

للعقرب : جارّ و مجرور ، متعلّق به « استقرّ » صفت است براى « امّ عريط » .

واو : عاطفه .

هكذا : خبر مقدّم .

ثعالة : مبتداء مؤخّر .

للثّعلب : صفت است براى « ثعالة » .