المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٨
اقسام علم شخص
ترجمه و شرح :
اقسام علم شخص
اقسام علم شخص
مصنّف گويد :
بعضى از علم‌ها منقول بوده همچون فضل و اسد و برخى ديگر مرتجل مىباشد نظير سعاد و ادد .
شارح گويد :
علم شخص داراى اقسامى است كه در ذيل بپاره‌اى از آنها اشاره مىكنيم :
1 - علم منقول .
2 - علم مرتجل .
3 - علم بالغلبة .
علم منقول : عبارتست از كلمه‌اى كه ابتداء در غير علميّت استعمال مىشده و سپس آن را از آن معنا نقل و براى موجودى علم قرار داده‌اند و آن داراى مصاديقى است بشرح ذيل :
الف : آنكه از مصدر به علميّت نقل داده شده باشد مانند : فضل .
ب : آنكه از اسم ذات به علميّت نقل داده شده باشد نظير : اسد .
ج : آنكه از صفت يعنى معناى وصفى نقل داده شده باشد مثل : حارث .
د : آنكه از فعل ماضى نقل داده شده باشد همچون : شمّر كه علم براى اسبى گرديده است .
ه : آنكه از فعل مضارع به علميّت نقل داده شده باشد مانند : بزيد .
و : آنكه از فعل امر به علميّت منقول باشد نظير : اصمت كه علم است براى مكانى .
علم مرتجل : در تعريف آن دو قول مىباشد :
قول اوّل : آنكه علمى را مرتجل گويند كه قبل از علميّت در معناى ديگرى