المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٤

[ دنباله شرح خطبه ]

ناپسند مىباشد مثلا وقتى مىگويند : اوعد زيد عمروا يعنى زيد عمرو را منتظر امر مكروه و شرّى قرار داد .

البتّه مخفى نباشد كه ايندو مورد استعمال در زمانى است كه قرينه‌اى در عبارت نباشد يعنى علامت و نشانه‌اى در معناى مراد از ايندو كلمه اگر وجود نداشته باشد كلمه « وعد » در خير و لفظ « اوعد » در شر استعمال مىگردد .

ولى ممكن است گاهى با قرينه امر به عكس شود يعنى « وعد » را در شرّ استعمال كنند مانند آيه شريفه : وعد اللّه المنافقين و المنافقات و الكفّار نار جهنّم كه لفظ « نار جهنّم » قرينه است براراده معناى شرّ از وعد .

چنانچه با كمك قرينه مىتوان از لفظ « اوعد » معناى خير را اراده كرد مثلا وقتى مىگويند : اوعد زيد عمروا ان يعطيه درهما كلمه « درهما » قرينه است كه از « اوعد » معناى مكروهى اراده نشده است .

متن : « 5 »

و تقتضى رضىّ به غير سخط * فائقة الفيّه ابن معط

تجزيه و تركيب

واو : حرف عاطف .

تقتضى : فعل مضارع ، ثلاثى مزيد از باب افتعال ، مفرد ، مؤنّث ، غائب ، معرب و ضمير « هى » كه در آن مستتر است فاعلش بوده كه بالفيّه راجع است .

رضى : اسم مقصور ، مصدر ، معرب ، مفرد ، مفعول براى « تقتضى » .

باء : حرف جارّ ، به معناى « مع » مبنى .

غير : اسم ، نكره ، مجرور به باء ، متعلّق به استقرّ و صفت است براى رضى .