المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٥

حكمى ديگر از احكام ضمائر

ما : موصوله ، مفعول براى « قدمّن » .

شئت : صله براى « ما »

فى انفصال : جار و مجرور ، متعلّق است به « قدّمّن » .

ترجمه :

و مقدّم بدار ضمير اخصّ را در صورتى كه ضمائر متّصل باشند ولى اگر منفصل بودند هركدام را كه بخواهى مىتوانى جلو و ديگرى را عقب و مؤخّر بياورى .

شرح عربى :

و قدّم الاخصّ ، و هو الاعرف على غيره ، فى حال اتّصال الضّمائر نحو : الدّرهم اعطيتكه بتقديم التّاء على الكاف ، اذ ضمير المتكلّم اخصّ من ضمير المخاطب و الكاف على الهاء ، اذ ضمير المخاطب اخصّ من ضمير الغائب .

و قدمّن ما شئت ، من الاخصّ او غيره ، فى حال انفصال الضّمير عند امن اللّبس نحو : الدّرهم اعطيتك ايّاه و اعطيته ايّاك .

و لا يجوز فى : زيد اعطيتك ايّاه ، تقديم الغائب ، للّبس .

ترجمه و شرح :

حكمى ديگر از احكام ضمائر

مصنّف گويد :

در حالى كه ضمائر همگى متّصل باشند حكم آنست كه اخصّ را برغيرش بايد مقدّم داشت .

شارح گويد :

مقصود از ضمير « اخصّ » اعرف مىباشد ، بنابراين اگر ضمائر متكلّم و مخاطب و غائب اجتماع كردند لازم است ابتداء ضمير متكلّم و بعد از آن ضمير مخاطب و سپس ضمير غائب را آورد مانند : الدّرهم اعطيتكه ، بتقديم تاء متكلّم بركاف و كاف را برها ، زيرا ضمير متكلّم از مخاطب اخصّ بوده و ضمير مخاطب از غائب .