المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٢

حكمى ديگر از احكام ضمائر

ترجمه :

و خلتنيه نيز همچنين است ولى من اتّصال را اختيار كرده و غير من انفصال را برگزيده است .

شرح عربى :

كذاك ، الهاء من ، خلتنيه ، و نحوه فى اتّصاله و انفصاله خلاف ، و اتّصالا اختار ، تبعا لجماعة منهم الرّمانى ، اذ الاصل فى الضّمير الاختصار و لانّه وارد فى الفصيح .

قال صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : ان يكنه فلن تسلّط عليه و ان لا يكنه فلا خير لك فى قتله .

غيرى ، اى سيبويه ، و لم يصرّح به تأدبّا ، اختار الانفصالا ، لكونه فى الصّورتين خبرا فى الاصل و لو بقى على ما كان لتعيّن انفصاله كما تقدّم .

ترجمه و شرح :

مصنّف گويد :

كلمه « خلتنيه » نيز مانند « كنته » مىباشد .

شارح گويد :

يعنى خلتنيه و لفظ ديگرى كه به آن شبيه باشد مانند « كنته » مورد اختلاف است در اينكه « هاء » را متّصل بايد آورد يا انفصالش متعيّن مىباشد .

سپس مصنّف مىگويد :

ولى من اتّصال را اختيار مىنمايم .

شارح گويد :

اين رأى از مصنّف به تبعيّت از جماعتى بوده كه از جمله ايشان رمّانى نحوى است و دليل ايشان آنست كه :

اصل در ضمير اختصار بوده و رعايت اين اصل مقتضى است حتّى الامكان ضمير را متّصل آورد .

و از اين گذشته در كلام فصيح اينطور وارد شده چه آنكه پيامبر اكرم