المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٨

عدم جواز اتيان بضمير منفصل‌مگر در موارد ضرورت و بيان‌اين موارد

سپس شارح گويد :

و گاهى در وقت ضرورت شعرى با اينكه آوردن ضمير متّصل ممكن است منفصل مىآورند چنانچه مثالش عنقريب خواهد آمد .

قوله : و اللواحق له : ضمير در « له » به ايّا راجع است .

قوله : لما فيه من الاختصار : ضمير در « فيه » به ضمير متّصل راجع است .

قوله : الموضوع لاجله : ضمير در « لاجله » به اختصار عود مىكند .

قوله : فان لم يتأت : ضمير در آن به ضمير متّصل راجع است .

قوله : بان تأخّر عنه عامله : ضمير در « عنه » و « عامله » به ضمير راجع است .

قوله : او حذف : يعنى حذف عامله .

قوله : او كان معنويّا : ضمير در « كان » به عامل راجع است .

قوله : او حصر : ضمير نائب فاعلى به ضمير راجع است .

قوله : او اسند اليه صفة : ضمير در « اليه » به ضمير راجع است و مقصود از « صفت » صفت و موصوف نحوى نيست بلكه كلمه‌اى كه معناى حدثى دارد مىباشد اعمّ از آنكه فعل بوده يا وصف باشد .

قوله : على غير من هى له : ضمير « هى » به صفت عود مىكند .

متن : « 64 »

و صل او افصل هاء سلنيه و ما * اشبهه في كنته الخلف انتما

تجزيه و تركيب

صل : امر حاضر ، مفرد مذكّر و فاعلش در آن مستتر است باستتار وجوبى .

او : عاطفه .