المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٥

مبحث ضمائر منفصل

مؤكّد يعنى انت نيز منصوب مىباشد .

سپس مصنّف گويد :

و ضمير منفصل منصوب ايّاى و فروع آن قرار داده شده است .

شارح گويد :

فروع براين اصل عبارتند از :

ايّانا ، ايّاك ، ايّاكما ، ايّاكم ، ايّاكنّ ، ايّاه ، ايّاها ، ايّاهما ، ايّاهنّ .

و گاهى اين ضمائر منصوب مجرور نيز استعمال مىشوند مثل اينكه مىگويند : انا كايّاك يا انت كايّاى .

متن : « 63 »

و فى اختيار لا يجيئ المنفصل * اذا تأتّى ان يجيئ المتّصل

تجزيه و تركيب

فى اختيار : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « لا يجيئ » .

لا يجيئ : به صيغه مضارع منفى .

المنفصل : فاعل است براى « لا يجيئ » .

اذا : ظرفيّه ، متعلّق است به « لا يجيئ » .

تأتّى : به صيغه مضارع معلوم .

ان : ناصبه .

يجيئ : فعل مضارع معلوم به صيغه مفرد ، مذكّر .

المتّصل : فاعل است براى « يجيئ » و جمله « يجيئ المتّصل » در تأويل بمصدر تا فاعل باشد براى « تأتّى » .

ترجمه :

در حالت اختيار ضمير منفصل نمىآيد بشرطيكه آوردن ضمير متّصل ممكن باشد .