المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٤
مبحث ضمائر منفصل
و منصوبة كقولهم : ضربتك انت .
و ذو انتصاب فى انفصال جعلا ايّاى ، و التّفريع ، على هذا الاصل الّذى ذكر ، ليس مشكلا .
مثاله ، ايّانا ، ايّاك ، ايّاكما ، ايّاكما ، ايّاكنّ ، ايّاه ، ايّاها ، ايّاهما ، ايّاهنّ .
و قد تستعمل مجرورة .
ترجمه و شرح :
مبحث ضمائر منفصل
مبحث ضمائر منفصل
شارح گويد :
سپس مصنّف شروع نمود در بيان قسم دوّم از ضمير يعنى ضمير منفصل و چنين مىگويد :
ضمير منفصل مرفوع مانند انا و هو و انت و فروع اين الفاظ .
شارح گويد :
مقصود فروعاتى است كه از اين سه لفظ ناشى و حاصل مىشوند و آنها عبارتند از :
نحن كه فرع « انا » است و ضمائر هى ، هما ، هم ، هنّ كه فرع « هو » هستند و انت ، انتما ، انتم ، انتنّ كه فرع « انت » مىباشند .
ابو حيّان نحوى گويد :
گاهى اين ضمائر مجرور نيز استعمال مىشوند مانند قول اهل لسان كه مىگويند : انا كانت ( من مثل تو هستم ) شاهد در « انت » است كه مجرور بكاف استعمال شده يا انا كهو ( من مثل او هستم ) يا هو كانا ( او مانند من مىباشد ) كه در دو مثال اخير « هو » و « انا » مجرور بكاف آمده‌اند .
و نيز با منصوب نيز استعمال شده‌اند چنانچه گويند : ضربتك انت شاهد در « انت » است كه چون مؤكّد « كاف » است و آن منصوب بوده لاجرم