المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٢

موارد استتار وجوبى وجوازى ضمير

و در غير اينمواضع كه مقصود فعل ماضى و ظرف و صفات است استتار ضمير جايز مىباشد .

قوله : و ذلك فى مواضع : مشار اليه « ذلك » استتار وجوبى ضمير مىباشد .

قوله : و هو الماضى : ضمير « هو » به ماعدا هذه راجع است و مثال استتار ضمير در فعل ماضى مانند : زيد ضرب كه ضمير « هو » در آن مستتر است .

قوله : و الظّرف : مانند : زيد فى الدّار كه در متعلّق « فى الدّار » يعنى استقرّ ضميرى است كه به زيد راجع مىباشد .

قوله : و الصّفات : مانند جائنى زيد الكريم ، كه در « الكريم » يعنى صفت « زيد » ضمير « هو » مستتر است كه بموصوف يعنى « زيد » عود مىكند .

متن : « 61 »

و ذو ارتفاع و انفصال انا هو * و انت و الفروع لا تشتبه

تجزيه و تركيب

ذو ارتفاع : مضاف و مضاف اليه ، خبر مقدّم .

و انفصال : معطوف است به « ارتفاع » .

انا : مبتداء مؤخّر است .

هو : معطوف است به « انا » بحذف عاطف و همچنين است « انت » .

و : عاطفه .

الفروع : مبتداء .

لا تشتبه : به صيغه فعل نهى ، خبر است براى « الفروع » .

ترجمه :

و ضمير مرفوع و منفصل عبارتست از : انا ، هو و انت و فروع اين الفاظ را