المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢١

موارد استتار وجوبى وجوازى ضمير

لازم مىباشد بخلاف ضمائر منصوب و مجرور كه هرگز مستتر نيستند .

موارد استتار وجوبى ضمائر مرفوع بشرح ذيل است :

الف : فعل الامر حاضر صيغه مفرد مذكّر مانند افعل كه « انت » در آن مستتر است .

ب : فعل مضارعيكه با همزه ابتداء شده باشد يعنى متكلّم وحده مانند : اوافق كه « انا » در آن مستتر است .

ج : فعل مضارعيكه با نون ابتداء شده باشد يعنى متكلّم مع الغير مانند : نغتبط كه « نحن » در آن مستتر است .

د : فعل مضارعيكه با تاء ابتداء شده باشد يعنى مفرد مذكّر مخاطب مانند : تشكر كه « انت » در آن مستتر است .

مصنّف در كتاب تسهيل مورد پنجمى را به آن اضافه كرده و آن عبارتست از :

ه : اسم فعل امر مانند كنزال كه « انت » در آن مستتر مىباشد .

و ابو حيّان در كتاب ارتشاف مورد ششمى را افزوده و آن اينست :

و : اسم فعل مضارع مانند : اوّه كه « انا » در آن مستتر است .

و ابن هشام در كتاب توضيح فرد هفتمى را علاوه كرده و آن اينست :

ز : فعل الاستثناء مانند قاموا ما خلا زيدا و ماعدا عمرا و لا يكون خالدا كه در « ما خلا » و « ماعدا » و « لا يكون » ضمير « هو » مستتر است .

ح : افعل تعجّب مانند ما احسن الزّيدين كه ضمير « هو » در « احسن » مستتر است .

ط : افعل تفضيل مانند هم احسن اثاثا كه ضمير « هو » در « احسن » مستتر مىباشد .

سپس شارح گويد :