المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢١٢

تقسيم ضمير به متّصل و منفصل‌و علامت ضمير متّصل

در حالى كه مبتداء از عوامل لفظى مبرّى مىباشد .

2 - آنكه هرگز بعد از كلمه « الّا » در حال اختيار واقع نمىشود ولى اضطرارا بسا ديده شده كه با آن همراه مىباشد مانند آنچه در كلام شاعر آمده :

و ما نبالي اذا ما كنت جارتنا * الّا يجاورنا الّاك ديّار

يعنى : و ما ترس و باكى نداريم از اينكه تو همسايه ما باشى چه آنكه همسايه ما نباشد احدى مگر تو .

شاهد در « كاف » است كه بعد از « الّا » قرار گرفته .

مصنّف گويد :

ضمير متّصل مانند « ياء » و « كاف » در مثل : ابني اكرمك ( پسرم اكرام كرد تو را ) .

و مانند : ياء و هاء در كلام شما كه گوئى : سليه ما ملك ( سؤال كن او را از آنچه مالك است ) .

متن : « 57 »

و كلّ مضمر له البنا يجب * و لفظ ما جرّ كلفظ ما نصب

تجزيه و تركيب

كلّ : مضاف ، مبتداء اوّل .

مضمر : مضاف اليه .

له : جارّ و مجرور ، متعلّق به « يجب » ظرف لغو .

البناء : مبتداء دوّم .

يجب : خبر است براى « البنا » و جمله اسميّه خود خبر است براى « كلّ مضمر » .

واو : عاطفه .