المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٩٩

تفصيل معارف‌مبحث ضميرو اقسام و احكام آن

و : ضمير متكلّم .

ضمير متكلّم نيز خود بردو قسم مىباشد :

ز : متكلّم وحده مانند : انا .

ح : متكلّم مع الغير مانند : نحن .

ضمير متّصل نيز خود داراى دو تقسيم است :

تقسيم اوّلى براى ضمير متّصل

ضمير متّصل بتقسيم اوّلى بردو قسم است :

ط : ضمير متّصل بخصوص فعل و آن ضمائر فاعلى هستند مانند :

ضربت ، ضربت ، ضربت .

ى : ضمير متّصل بهرسه قسم كلمه مانند كاف كه هم بفعل متّصل شده مانند ضربك و هم باسم وصل گشته نظير ابوك و هم به حرف منضمّ مىگردد مانند بك .

تقسيم دوّمى براى ضمير متّصل

ضمير متّصل بتقسيم دوّمى برسه قسم است :

ك : ضمير متّصل مرفوع مانند تاء در ضربت .

ل : ضمير متّصل منصوب مانند هاء در ضربه .

م : ضمير متّصل مجرور مانند هاء در ابوه و منه .

ضمير منفصل نيز بردو قسم است :

ن : ضمير منفصل مرفوع مانند : هو و انت .

س : ضمير منفصل منصوب مانند : ايّاه و ايّاها .

و مجموع ضمائر متّصل و منفصل از نظر رفعى و نصبى و جرّى پنج قسم مىشوند زيرا سه قسم تعلّق به ضمير متّصل دارد و آنها عبارتند از :