المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٩

[ مقصود از علم نحو ]

العربيّة » .

[ مقصود از علم نحو ]

[ مقصود از علم نحو ]

يعنى علم نحو همان علم عربيّت است كه بردانشى اطلاق شده كه بواسطه‌اش آخرهاى كلمات را از حيث اعراب و بناء مىتوان شناخت و نيز بوسيله آن به ذات كلمات از حيث اينكه صحيح است يا معتل مىتوان پى برد .

بنابراين « نحو » در اينجا بمعنائى واسع و اعمّ از « نحوى » كه در مقابل علم « تصريف » است استعمال شده نه در خصوص آن .

قوله : اى مهمّاته : ضمير در « مهمّاته » به نحو راجع است .

مؤلّف گويد :

جهت آنكه از « مهمّات » بمقاصد تعبير شده اينستكه در هرعلمى امور مهمّ و حائز اهمّيّت ، هميشه مقصود اصلى هستند .

قوله : و المراد به : يعنى و مراد المصنّف به ، بنابراين « الف و لام » عوض از مضاف اليه بوده و ضمير در « به » به نحو راجعست .

قوله : المرادف لقولنا علم العربيّة : يعنى همانطوريكه علم عربيّت به مجموع صرف و نحو گفته مىشود نحو در اينجا نيز مرادف با علم عربيّت بوده و در معناى اعمّ استعمال شده است .

قوله : المطلق على ما يعرف به الخ : كلمه « المطلق » به صيغه اسم مفعول و صفت است براى « علم العربيّة » و ضمير در « به » به « ماء موصوله » كه مقصود از آن علم العربيّة است راجع مىباشد .

قوله : اواخر الكلم : كلمه « اواخر » مرفوع بوده تا نائب فاعل براى « يعرف » باشد .

قوله : اعرابا و بناء : ايندو كلمه منصوب بوده تا تميز باشند براى « اواخر » .

مؤلّف گويد :

نحو به معناى خاصّ فقط بردانشى اطلاق مىشود كه بواسطه‌اش از اواخر كلمات از حيث اعراب و بناء اطّلاع حاصل مىشود چنانچه صرف علمى