المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٨

[ تعريف ارجوزه ]

كلمه « الفيّه » بملاحظه « ياء مشدّده » كه در آن هست اسم منسوب بوده كه به « الف » نسبت داده شده نه « الفان » پس چگونه مىتوان تعداد اشعار را « الفان » فرض نمود .

جواب

چه اشعار « الف » بوده يا « الفان » از اين نظر ايراد و اشكالى نيست زيرا اسم منسوب در مفرد و تثنيه بيك هيئت استعمال مىشود چنانچه برخى از ادباء فرموده‌اند و شرح آن عنقريب خواهد آمد .

قوله : عدّتها : ضمير مؤنّث به « اشعار و ابيات ارجوزه » راجع است .

قوله : الف بيت : بنابر اينكه هردو مصرعى يك بيت محسوب گردد .

قوله : او الفان بناء على انّ الخ : يعنى وجه دو هزار بيت بودن آنست كه هرمصرعى را يك بيت بدانيم .

قوله : و لا يقدح ذلك فى النّسبة : كلمه « لا يقدح » يعنى « لا يضرّ » و ذلك اسم اشاره است و مشار اليهش « كون عدّتها الفين » مىباشد .

و حاصل مقصود اينست كه اگرچه لفظ « الفيّه » به صيغه مفرد است ولى معذلك اشكالى ندارد كه آن را اسم منسوب براى « الفين » بدانيم زيرا در باب اسم منسوب گفته‌اند اسم چه به صيغه مفرد بوده و چه غير آن در وقت نسبت به صيغه مفرد آورده مىشود .

شرح عربى :

مقاصد النّحو : اى مهمّاته .

و المراد به المرادف لقولنا « علم العربيّة المطلق على ما يعرف به اواخر الكلم اعرابا و بناء و ما يعرف به ذواتها صحّة و اعتلالا ، لا ما يقابل التّصريف .

ترجمه و شرح :

مقاصد نحو يعنى امور مهمّ علم نحو .

و منظور از « نحو » معناى مرادف با قول ما است كه مىگوئيم « علم