المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٧٨

اعراب در افعال پنجگانه

قوله : حملا له على الجزم : ضمير در « له » به نصب راجع است .

قوله : كما حمل على الجرّ : ضمير نائب فاعلى در « حمل » به نصب راجع است .

متن : « 46 »

و سمّ معتلّا من الاسماء ما * كالمصطفى و المرتقى مكارما

تجزيه و تركيب

سمّ : به صيغه امر حاضر ، فعل و فاعل .

معتلّا : مفعول دوّمست براى « سمّ » .

من الاسماء : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « معتلّا » .

ما : موصوله ، مفعول اوّل است براى « سمّ » .

كالمصطفى : جارّ و مجرور ، متعلّق است به استقرّ ، خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير كلام و ذلك كالمصطفى الخ مىباشد و جمله اسميّه صله و عائد براى ماء موصوله مىباشد .

ترجمه :

نام بگذار آنچه را كه مانند مصطفى و مرتقى است از اسماء بنام معتل .

شرح عربى :

تتمّة

اذا اتّصل بهذه النّون نون الوقاية جاز حذفها تخفيفا و ادغامها فى نون الوقاية و الفكّ .

و قرء بالثّلاثة : تأمرونى .

و قد يحذف النّون مع عدم النّاصب و الجازم كقوله :

ابيت اسري و تبيتى تدلكي * وجهك بالعنبر و المسك الزكّى

و سمّ معتلا من الاسماء ، المتمكّنة ، ما آخره الف ، كالمصطفى ، و ما آخره ياء نحو ، المرتقى مكارما .