المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٧٦

اعراب در افعال پنجگانه

نون مىباشد و آنها عبارتند از :

1 - تثنيه مذكّر غائب مانند : يفعلان .

2 - تثنيه مؤنّث غائب مانند : تفعلان .

3 - مفرد مؤنّث حاضر مانند : تفعلين و تدعين .

4 - جمع مذكّر غائب مانند : يفعلون .

5 - جمع مذكّر حاضر مانند : تفعلون .

سپس مصنّف گويد :

و حذف نون در اين افعال را علامت جزم و نصبشان قرار بده .

شارح گويد :

حذفها ، بنصب خوانده شده تا منصوب باشد به « اجعل » مقدّر و ضمير در آن به « نون » راجع است .

و حاصل آنكه حذف نون را در افعال مذكور علامت براى جزم و نصب قرار بايد داد .

و وجه آن در نصب اينستكه حالت نصب را حمل برجزم بايد نمود همانطوريكه در تثنيه و جمع اسماء نصب را برحالت جرّ حمل مىكنند .

و سپس گويد :

كلمه « سمة » در عبارت مصنّف به معناى علامت است .

و بعد از آن مىافزايد :

جزم مانند : لم تكونى چه آنكه در اصل « تكونين » بوده و پس از دخول جازم يعنى ( لم ) نون ساقط شد .

و نصب مانند : لترومى مظلمة زيرا كلمه « ترومى » در اصل ترومين بوده و چون بعد از لام جارّه آن ناصبه مقدّره است از اينرو در مقام نصب نون را از « ترومين » حذف نمودند .