المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٧٠

ملحقات جمع با الف و تاء

متن : « 43 »

و جرّ بالفتحة ما لا ينصرف * ما لم يضف اويك بعد ال ردف

تجزيه و تركيب

جرّ : فعل امر ، و فاعلش در آن مستتر است باستتار وجوبى .

بالفتحة : جارّ و مجرور ، متعلّق به « جرّ » .

ما : موصوله ، مفعول براى « جرّ » .

لا ينصرف : صله و عائد براى « ما » .

ما : مصدريّه زمانيّه .

لم يضف : فعل و ضمير فاعلى آن به « ما لا ينصرف » راجع است .

او : عاطفه .

يك : تقدير آن لم يك مىباشد ، فعل و فاعل .

بعد : ظرف ، متعلّق است به « يك » ، مضاف .

ال : مضاف اليه .

ردف : فعل و فاعل و ضمير فاعلى به ما لا ينصرف راجع است .

ترجمه :

و اسمى كه غير منصرف است جرّش را بفتحه بده مادامى كه اضافه نشده يا بعد از « ال » قرار نگرفته باشد .

شرح عربى :

و جرّ بالفتحة ما لا ينصرف ، و سيأتى فى بابه ، ما دام لم يضف اويك بعد ال ، المعرفة او الموصولة او الزّابدة او بعد ام ، ردف .

فان كان جرّ بالكسرة نحو : مررت باحمدكم ، و انتم عاكفون فى المساجد و كالاعمى و الاصم .

و نحو : رأيت الوليد بن اليزيد مباركا .

و ظاهر عبارة المصنّف انّه باق على منع صرفه مطلقا و به صرّح فى شرح التّسهيل .