المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٦٤

اعراب در جمع با الف و تاء

معا : ظرف و متعلّق است به استقرّ ، حال است از « الجرّ و النّصب » .

ترجمه :

و كلمه‌اى كه با تاء و الف جمع بسته شده در حالت جرّ و نصب مكسور است .

شرح عربى :

و ما بتاء و الف ، مزيدتين ، قد جمعا ، مؤنّثا كان مفرده ام مذكّرا معرب خلافا للاخفش يكسر فى الجرّ و فى النّصب معا ، نحو :

خلق اللّه السّموات ، و رأيت سرادقات ، و اصطبلات .

كما تقول : نظرت الى السّموات و الى سرادقات و الى اصطبلات .

خلافا للكوفيّين فى تجويزهم نصبه بالفتحة و لهشام فى تجويزه ذلك فى المعتلّ مستدلا بنحو « سمعت لغاتهم » .

امّا رفعه ، فعلى الاصل بالضّمّ .

ترجمه و شرح :

اعراب در جمع با الف و تاء

اعراب در جمع با الف و تاء

مصنّف گويد :

آنچه با تاء و الف جمع بسته مىشود نصب و جرّش به كسره است .

شارح گويد :

مقصود از « الف و تاء » الف و تاء زائده است كه در خصوص جمع آورده مىشود اعمّ از آنكه مفردش مؤنّث بوده يا مذكّر باشد .

قابل توجّه و التفات است چنين كلمه‌اى كه با الف و تاء جمع بسته شده از نظر ادباء مورد اختلاف است :

مشهور بين ايشان آنست كه معرب بوده ولى برخى از ايشان همچون اخفش آن را مبنى مىداند ولى همانطوريكه اشاره شد اين رأى مورد اعراض مشهور بوده و چندان توجّهى به آن نشده است .

و بهرتقدير از نظر مشهور كلمه مزبور در حالت نصب و جرّ با كسره قرائت مىگردد مانند :