المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٦٣

حركت نون تثنيه و ملحق به آن

قوله : و الملحق به : ضمير در « به » به « ماثنّى » راجع است .

قوله : نون الجمع و الملحق به : ضمير در « به » به جمع عود مىكند .

قوله : استعملوه : ضمير منصوبى به نون ماثنّى عائد است .

قوله : فهى مكسورة : ضمير « هى » به نون ماثنّى راجع مىباشد .

قوله : و فتحها لغة : ضمير در « فتحها » به نون راجع است .

قوله : كما هو ظاهر عبارة المصنّف : ضمير « هو » به مع الالف راجع است .

مؤلّف گويد :

وجه ظهور عبارت اينستكه مصنّف در متن گفته است :

نون تثنيه به عكس نون جمع مىباشد و چون آن را بطور مطلق گفت از ظاهرش اينطور استفاده مىشود كه حكم مزبور در مطلق نون تثنيه مىباشد چه با الف آمده و چه با ياء .

قوله : و صرّح به السّيرافى : ضمير در « به » به ظهور مذكور راجع است .

قوله : و جاء ضمّها : يعنى ضمّ نون .

متن : « 41 »

و ما بتاء و الف قد جمعا * يكسر فى الجرّ و فى النّصب معا

تجزيه و تركيب

ما : موصوله ، مبتداء .

بتاء : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « قد جمعا » .

و الف : معطوف است به « تاء » .

قد جمعا : به صيغه ماضى ، صله و عائد براى ماء موصوله .

يكسر : به صيغه مضارع مجهول ، خبر است براى « ماء موصوله » .

فى الجرّ : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « يكسر » .

و فى النّصب : معطوف است به « فى الجرّ » .